नेपाल मण्डल पुगिसकेपछि यिनीहरुले माटोकै भाडाहरु बनाएर बेच्ने गरे । सुरुसुरुमा माटोको भाडो बनाउदा जहिले पींढ फुटेर हैरान भएका थिए । हैरान भएका प्रजापतिहरुको सामु जहिले एउटा हाँस आई ‘फितिफिति’ आवाज निकालेर हिडेको आवाजले भाँडाेकाे पींढमा बालुवा राखेर पींढ सम्याउनेतिर चिन्तन गर्न पुगेर बालुवा राखेर हेर्दा साँच्चैनै भाँडाे नचुहिने भएकाे कारणले उप्रान्त पींढमा बालुवा राखेर भाँडाे बनाउन थाल्याे । अनि उप्रान्त हाँसलाई गुरु मान्न थाल्याे भन्ने जनश्रुति रहेकाेछ । फितिफितिको अर्थ नेपाल भाषामा “बालुवा हाल्नु बालुवा हाल्नु” हो । त्यसैले गर्दा भक्तपुरका तल्लो भेगका प्रजापतिहरुले हाँसको मासु खान्दैनन भन्ने गरिन्छ । जाडोको मीनपचासको बिदामा बिस्का जात्रामा घर पुग्ने गरि प्रजापतिहरु अन्य जिल्लाहरुमा युवाहरुकाे टाेली बनाई माटाे खाेजेर, माटाे भाँडाे बनाएर, आगाेमा पाेलेर, बजारमा लगेर बचेर अन्न र नगद आम्दानी गरेर घर फर्किने गरिन्छ । यसलाई “ज्या लूवानेगु” भनिन्छ । ज्या लूवानेगु गरि फर्केपछि सुर्य देवताको पुजा गरि भोज गर्ने गर्दछ ।
लेख: GR Ranjit
स्रोत: Jaya Ram Prajapati, Amrit Mishra